W czasach Internetu rzeczy i sztucznej inteligencji papierowy portfel kryptowalut przypomina relikt z epoki kamienia łupanego. Zgadza się, ale mimo to wciąż może być on pożyteczny. Zobacz, czy jest on rozwiązaniem dla Ciebie i jak wybrać ten właściwy.
Po co mi portfel offline?
Choć gorące portfele, stale podpięte do Internetu są bardzo użyteczne, mają swoje problemy. Jak podaje Hacken, tylko w 2024 skradziono kryptowaluty o wartości prawie 3 miliardów dolarów. Cold storage, czyli przechowywania kryptowalut offline minimalizuje ryzyko takich ataków. Tutaj sprawdzisz, czym jeszcze różnią się portfele gorące (hot wallets) od zimnych (cold wallets).
Obok omawianych wcześniej portfeli sprzętowych, do rozwiązań offline zaliczymy także papierowe i metalowe portfele kryptowalut. Ale czym one właściwie są? Tu konieczny jest mały rys historyczny, rozróżniający między kluczem prywatnym a frazą seed.
Dawno, dawno temu papierowy portfel kryptowalut oznaczał po prostu klucz prywatny i adres publiczny, czasem w formie kodu QR, wydrukowane na kartce papieru. Metalowy portfel krypto szedł o krok dalej – klucz był utrwalany w stali czy tytanie, odpornych na ogień i uszkodzenia, choć treść pozostawała bez zmian.
Obecnie to już przeszłość, zarówno kiedy idzie o papierowe portfele Bitcoina jak i Ethereum. Obecnie pod tym hasłem rozumiemy zapisanie frazy seed, a nie pojedynczego klucza. Jest ona uniwersalnym backupem całego portfela, wielu adresów i różnych kryptowalut. Klucz prywatny oznaczał natomiast backup tylko jednego, konkretnego adresu. W epoce portfeli HD jest to rozwiązanie przestarzałe i ryzykowne.
Sprawa jasna, wracajmy zatem do metalu i papieru. Oba te rozwiązania łączy jedno: brak interfejsu cyfrowego. Nie ma tu oprogramowania, które można zhakować. Nie musimy się także obawiać phishingu ze strony “supportu” MetaMask. 😉 Jedynym sposobem przejęcia takich środków jest fizyczna kradzież nośnika.
Dla kogo papierowe i metalowe portfele kryptowalut?
Taki portfel nie będzie odpowiadał każdemu. Jest niewygodny w użyciu, wymaga też zachowania ostrożności. Jeśli zrobimy coś głupiego, narazi nas na straty i kłopoty. Mimo to może przydać się tym, którzy potrzebują 100% kontroli nad swoimi środkami.
Kiedy powinieneś pomyśleć o takim portfelu? Oto nasze subiektywne sugestie:
- dysponujesz większymi środkami – powiedzmy powyżej 20 000 dolarów
- rozumiesz ograniczenia tego typu portfeli i umiesz sobie z nimi poradzić
- masz bezpieczne miejsce do przechowywania kopii
- portfel ma służyć przechowywaniu środków przez kilka lat
- w długim horyzoncie rozważasz przekazanie swoich środków następcom
I jak? Czy nadal jesteś zainteresowany? Jeśli tak, zacznijmy od spraw podstawowych
Bezpieczne generowanie frazy seed
Generowanie frazy seed to moment, w którym matematyka spotyka się z paranoją. Każdy błąd na tym etapie może kosztować fortunę, dlatego warto potraktować ten proces poważnie.
Podstawą bezpieczeństwa całego procesu jest środowisko offline – komputer fizycznie odizolowany od sieci. Nie chodzi tutaj o chwilowe wyłączenie WiFi, ale o maszynę, która nigdy nie była podłączona do Internetu.
Ewentualnie dopuszczalne jest użycie naszego standardowego komputera, jeśli załadujemy z nośnika USB dedykowany system, jak Tails OS, Ubuntu Minimal czy Whonix.
Teraz możemy użyć pobranych i zapisanych na innej maszynie narzędzi w wersji offline. Dobrym rozwiązaniem jest BIP-39 Tool od Iana Colemana, pozwalające lokalnie wygenerować frazę seed zgodną z BIP-39. Podobne narzędzia udostępniają także producenci konkretnych portfeli.
Entropia (losowość) to serce całego procesu. Im mniej przewidywalności w procesie tworzenia seed, tym trudniej go odgadnąć. BIP-39 Tool to uznany standard, jednak bardzo zaawansowani użytkownicy mogą utworzyć seed samodzielnie, z zastosowaniem nietypowych źródeł entropii (np. rzuty kością).
Równie ważny jest format zapisu. Większość nowoczesnych portfeli opiera się na 12- lub 24-wyrazowych frazach seed zgodnych ze standardem BIP-39. Upewnij się, że portfel, którego zamierzasz używać do odtworzenia środków, jest z nim zgodny. Dziś jest to norma, ale w przypadku starszych aplikacji warto to zweryfikować.
Kiedy wygenerowaliśmy już naszą frazę seed, możemy pomyśleć o jej zapisaniu.
Papierowe portfele kryptowalut
Backup kryptowalut poprzez stworzenie portfela papierowego wydaje się banalne, ale każdy krok kryje potencjalne pułapki.
Zacznijmy od najważniejszego: drukowanie musi odbywać się w środowisku odizolowanym od sieci. Żadnego drukowania po WiFi!
Wybór drukarki też nie jest oczywisty. Laserówki często przechowują kopie wydrukowanych dokumentów w pamięci. Atramentowe raczej nie, za to tusz może blaknąć z czasem. Idealnie sprawdzą się stare drukarki igłowe – brak pamięci wewnętrznej plus trwałość zapisu. Prymitywne, ale działa.
Materiał to drugie zagadnienie. Zwykły papier do drukarek z czasem ulegnie degradacji. Lepszym wyborem jest papier archiwizacyjny o neutralnym pH. Najlepsze rozwiązanie to użycie syntetycznego papieru Teslin, który jest wodoodporny i odporny na rozdarcie.
Laminowanie jest przydatne, tu jednak też napotkamy kłopoty. Standardowe folie PVC mogą reagować z tuszem, lepszym wyborem są specjalne folie archiwizacyjne. Alternatywą są kapsułki ochronne, np. firmy Airtite. Chronią one zawartość przed wodą, kurzem czy wilgocią.
Co oczywiste, laminowanie ma sens jedynie wtedy, kiedy wykonujemy je samodzielnie w domu.
Metalowe portfele kryptowalut
Na rynku dominują dwa główne podejścia: portfele składane samodzielnie oraz grawerowane profesjonalnie.
Samodzielne dzielą się na dwie główne kategorie:
- Portfele kasetowe, takie jak Cryptosteel Cassette czy Billfodl, wykorzystujące fabrycznie wybijane litery na metalowych płytkach. Wkładamy te płytki w ramkę w odpowiedniej kolejności, aby odtworzyć pełną frazę seed. Wykonane są ze stali nierdzewnej.
- Portfele kapsułkowe, takie jak Cryptosteel Seed24, działające na innej zasadzie. Cryptosteel Seed24 składa się z metalowego rdzenia, na który nakłada się literki.
Portfele metalowe mogą być też grawerowana przez specjalistyczną firmę. Metoda ta wymaga zaufania do przedsiębiorstwa, któremu przekazujemy seed, stąd też jest rzadziej wykorzystywana. Przykładem portfela tego typu jest np. Material Bitcoin.
Jaki metalowy portfel kryptowalut kupić?
Poniżej przedstawiamy listę popularnych i lubianych portfeli metalowych. Oba te określenia trzeba rzecz jasna traktować z pewną rezerwą. 😉 Ocena opiera się na sentymencie społeczności i recenzjach w mediach branżowych.
| Nazwa | Przybliż. cena w $ | Ocena (1-5) | Opis |
| Cryptotag Zeus | 160 | 4.5 | Tytanowa płyta, po 4 litery na słowo. Trwała i droga |
| Billfodl | 99 | 4.3 | Szybki montaż 4-literowych skrótów wyrazów seed |
| Cryptosteel Seed24 | 130 | 4.1 | Kapsuła ze stali nierdzewnej. Ręczne składanie liter |
| Material DIY | 65 | 4.0 | Stalowa płytka do grawerowania. W cenie narzędzia |
| Keystone Tablet Plus | 69 | 4.0 | Kaseta ze slotami na 24 słowa, kompaktowa |
| Blockplate | 80 | 3.8 | Zestaw dwóch płyt do grawerowania lub wybijania. |
| SafePal Cypher | 45 | 3.5 | Tani i prosty model, mniejsza rozpoznawalność marki |
Bezpieczne przechowywanie portfeli
Zacznijmy od podstaw – jeśli już potrzebujesz metalowego portfele kryptowalut, potrzebujesz też sposobu na jego bezpieczne przechowanie. Szuflada w biurku raczej się nie sprawdzi.
Pierwsze co przychodzi na myśl, to własny sejf, ale niestety, nie każdy się tu nada. Istotna jest odporność na ogień – metalowy portfel wytrzyma pożar, papier – nawet w sejfie – niekoniecznie.
Skrytki bankowe to druga opcja, ma jednak swoje wady. Tracisz bezpośredni dostęp do swojego portfela. Podczas pandemii COVID-19 niektóre banki zamknęły dostęp do skrytek na kilka tygodni.
Wyjściem jest oczywiście ukrycie metalowej płytki w gabinecie pod podłogą albo u babci na wsi, no ale bezpieczeństwo jest wtedy dyskusyjne.
Tak czy inaczej zadbaj, aby mieć więcej niż 1 kopię awaryjną.
Użytkowanie i weryfikacja
Odzyskiwanie środków z fizycznego portfela to moment prawdy. W teorii wystarczy zaimportować frazę seed do portfela online, może się jednak okazać, że nie jest to takie łatwe.
Pierwszy problem? Czytelność zapisu. Kiedy po 5 latach wyciągamy kartkę, często zaczynamy się zastanawiać, czy to „0”, czy litera „O”, albo czy to litera „i” czy „I”. Taki problem miałem nawet z MetaMask, odzyskując go po paru miesiącach w kiepskiego wydruku. Na szczęście trafiłem za trzecim razem.
Kluczowa jest weryfikacja odzyskiwania, zanim zaczniesz przechowywać większe kwoty. Zaimportuj frazę seed do bezpiecznego portfela jeszcze w dniu utworzenia backupu. Jeśli wszystko gra, spróbuj wysłać niewielką kwotę na portfel, a potem z powrotem. Przekonasz się, czy wszystko hula jak trzeba.
Kompletnym nieporozumieniem jest portfel papierowy lub metalowy, którego miałby używać daytrader. Ma on zapewnioną wygraną w kategorii “najgorsza użyteczność ever”. 😉
Wady portfeli papierowych i metalowych
Nie ma róży bez kolców, nie ma też idealnych rozwiązań. Portfele papierowe i metalowe mają kilka ograniczeń.
- brak wygody przy zarządzaniu multisig. Papierowy lub metalowy portfel przechowa dane, ale przywracanie portfela jest czasochłonne.
- trudność użytkowania. Generowanie seed offline, jego weryfikacja czy bezpieczne drukowanie wymagają wiedzy i czasu. Blockchain nie wybacza błędów.
- ryzyko utraty części środków, jeśli odzyskujemy portfel przy użyciu klucza prywatnego. Ryzyko to nie istnieje, jeśli używamy frazy seed.
⚙️ Info dla zaawansowanych
Wyobraź sobie, że dysponujesz portfelem papierowym, który zawiera łącznie 1,1 BTC rozłożone na dwa UTXO: jedno o wartości 0,1 BTC, drugie 1 BTC. Gdy zaimportujesz sam klucz prywatny do gorącego portfela i wyślesz transakcję np. 0.1 BTC, utworzysz nowe UTXO (adres zwrotny, tzw. change address), gdzie wyląduje reszta, czyli 1 BTC
I tu mamy problem. Jeśli change address nie podlega kontroli użytkownika, to ten 1 BTC trafia w miejsce, do którego nie masz dostępu.
Konwencjonalny import klucza może zatem skutkować utratą środków. Zamiast tego powinniśmy zastosować sweepowanie portfela.
Jest to proces całkowitego przeniesienia środków z danego klucza do nowego portfela, nad którym masz pełną kontrolę. Technicznie polega to na utworzeniu pojedynczej transakcji, która przesyła całość dostępnych środków (UTXO) na nowy adres portfela programowego.
Różnica między sweepowaniem a importem:
- Import: dodajesz klucz prywatny do portfela, jednak środki pozostają na starych adresach.
- Sweepowanie: nowa transakcja przenosi całość dostępnych środków na kontrolowany przez Ciebie adres.
Funkcję sweepowania oferuje większość portfeli Bitcoina, np. Electrum, Sparrow, czy Blue Wallet.
✅ Powtórzmy – takie ryzyko nie występuje, jeśli odzyskujemy portfel przy użyciu frazy seed.
Wnioski i rekomendacje
Papierowe i metalowe portfele to rozwiązanie niewygodne i denerwujące, ale w odpowiednich rękach potrafią być bardzo, bardzo skutecznym zabezpieczeniem.
Portfele papierowe są jak pierwsze auto – tanie, proste i wymagające cierpliwości. Jeśli poświęcimy czas na naukę, sprawdzą się, choć nie będą idealne. Są podatne na uszkodzenia, na szczęście przy rozproszeniu kopii między kilka lokalizacji to nie problem. Gorzej z ich skuteczną ochroną przed kradzieżą.
Portfele metalowe to inna liga – przypominają raczej czołg niż samochód. Kosztują sporo forsy, choć przy większych kwotach jest to wydatek uzasadniony. Są niewygodne, ale kiedy Twoja fraza seed przetrwa pożar, naprawdę je docenisz.
Portfel papierowy czy metalowy są warte uwagi, ale swoją klasę pokażą tylko w rękach mistrza. Amator będzie na nie narzekał, denerwował, a w końcu przeniesie środki na portfel sprzętowy. A ponieważ w 95% jesteśmy amatorami – to wcale nie musi być takie głupie wyjście.
Nie jesteś przekonany do omawianych portfeli? Sprawdź nasz ranking obejmujący wszystkie rodzaje portfeli kryptowalut.
Powiązane wpisy:
Opcje na kryptowaluty. Jak mądrze z nich korzystać? 
Czym są bitomaty? Czy warto z nich korzystać? 
Sygnały forex – czym są i jak z nich mądrze korzystać? 
Pivot points – czym są? Jak z nich korzystać na Forex? 
Czym są wykresy footprint? Jak z nich korzystać? 
Roboty forex – czym są i czy warto z nich korzystać 
Szkolenia Forex – czy warto z nich korzystać? 
Punkty swapowe – co warto o nich wiedzieć? Jak je obliczyć? 
Eksplorator blockchain – jak z niego korzystać? 
Co to jest day trading? Jak korzystać z tej strategii?Inwestowanie jest ryzykowne. Inwestuj odpowiedzialnie.
dotyczy XTB
XTB oferuje wyłącznie kontrakty CFD na waluty Forex, indeksy, towary, akcje, ETFy, kryptowaluty oraz rzeczywiste akcje i ETFy.
Kontrakty CFD są złożonymi instrumentami i wiążą się z dużym ryzykiem szybkiej utraty środków pieniężnych z powodu dźwigni finansowej. 71% rachunków inwestorów detalicznych odnotowuje straty pieniężne w wyniku handlu kontraktami CFD u niniejszego dostawcy CFD. Zastanów się, czy rozumiesz, jak działają kontrakty CFD i czy możesz pozwolić sobie na wysokie ryzyko utraty pieniędzy.
Do miesięcznego obrotu 100 000 EUR. Transakcje powyżej tego limitu zostaną obciążone prowizją w wysokości 0,2% (min. 10 EUR). Może mieć zastosowanie 0,5% koszt przewalutowania. Oferowane instrumenty finansowe są ryzykowne. Inwestuj odpowiedzialnie.
