DeFAI to nie kolejna, krótkotrwała moda na cyfrowym rynku. To zjawisko, które ma szansę zmienić DeFi jakie znamy. Zobaczmy, jak je wykorzystać, by automatyzować nasze zyski. Oraz jak unikać pułapek, których mnóstwo na tym rynku.
Czym jest DeFAI i jak działa?
DeFAI (Decentralized Finance + Artificial Intelligence) to połączenie zdecentralizowanych finansów oraz systemów sztucznej inteligencji. To nie jest tylko algorytm z etykietą „AI”, co zdarzało się w przeszłości. Zarabianie na DeFi wchodzi w nową fazę.
Istotą jest koncepcja autonomicznego agenta. Podczas gdy tradycyjny bot jest wcześniej zaprogramowany, agent AI działa samodzielnie, uczy się. Agenci reagują na bieżące wydarzenia i mogą zmieniać wcześniejszą strategię bez ingerencji człowieka. Oznacza to możliwość osiągania zysków bez potrzeby zatrudniania sztabu kosztownych analityków.
Tradycyjne modele AI typu ChatGPT mogą ulegać halucynacjom i bazować na błędnych danych. Czołowe platformy DeFAI na pierwszym miejscu stawiają niezawodność, niezbędną w zarządzaniu kapitałem. LLM często uzupełniane są przez modele predykcyjne czy systemy ReAct.
Rynek zauważył już ten potencjał: sektor DeFAI odnotował w ostatnim czasie ogromny wzrost uwagi, a jego kapitalizacja liczona jest w setkach milionów dolarów. Oczywiście nie oznacza to, że dziś wiodące protokoły poradzą sobie także jutro.
Uwaga: kalkulując swoje inwestycje, zakładaj niewielkie, ale istniejące niebezpieczeństwo poważnego kryzysu gospodarczego. Powtórka z lat 2007-2008 czy szoku Covid-19 może wymazać Twoje aktywa, nawet jeśli zainwestowałeś w najlepszy protokół.
Jak to działa? 5 grup protokołów DeFAI
Ekosystem DeFAI jest bardzo złożony. Eksperci wciąż kłócą się, jak go podzielić, my przyjęliśmy model bazujący na użyteczności dla użytkownika.
Grupa 1: interfejs i abstrakcja
Ta grupa protokołów przekształca intencje użytkownika w konkretne działania, eliminując potrzebę znajomości techniki. Użytkownik po prostu daje agentowi konkretne zadanie, trochę podobnie jak w portfelach Chain Abstraction. Przykładowo: IAESIR potrafi przetworzyć polecenie „kup 3 memecoiny z momentum >50%”, na faktyczne transakcje on-chain.
Grupa 2: optymalizacja zysków na DeFi
Celem jest maksymalizacja pasywnego dochodu z kryptowalut. Agenci żonglują Twoimi tokenami i automatycznie reinwestują odsetki. Powierzony kapitał jest przesuwany między różnymi protokołami DeFi dla maksymalizacji zysków. Przykład: Almanak. Te protokoły nie sprzedają ani nie kupują aktywów, a zarządzają tym, co już masz.
Grupa 3: dostarczanie informacji
Protokoły, które skupiają się na analizie danych i dostarczaniu sygnałów, ale nie zarządzają aktywami bezpośrednio. To raczej zaplecze dla innych agentów handlowych. Najlepszym przykładem jest tu AIXBT. Dostarcza on praktycznych spostrzeżeń, a na X ma już setki tysięcy obserwujących.
Grupa 4: aktywny handel
Ci agenci kupują i sprzedają tokeny, a ich strategie często opierają się na sygnałach generowanych przez grupę 3. Inwestują, narażając się na ryzyko rynkowe. Przykładowo, Cod3x i jego flagowy agent BigTony handlują, wykorzystując analizę techniczną i wciąż udoskonalane modele predykcyjne.
Grupa 5: infrastruktura
To raczej oferta dla deweloperów niż użytkowników szukających systemów transakcyjnych. Narzędzia, SDK i środowiska do tworzenia i uruchamiania autonomicznych agentów. Najlepszy przykład to opisywany już przez nas Virtuals Protocol, z którego stajni wyszły AIXBT, LUNA czy VADER.
Oczywiście powyższy podział nie jest ścisły, niektóre protokoły wypełniają jednocześnie więcej niż 1 funkcję.
Jak błyskawicznie ocenić projekt DeFAI?
Branża kwitnie, przyciągając uwagę wszystkich. Sprawia to, że 90% projektów nie ma nawet działającego produktu, a tylko wykorzystuje modne hasło AI, aby przyciągnąć inwestorów. Jeśli nie chcesz zostać dawcą kapitału, dokonaj wstępnej selekcji.
Czerwone światło (unikaj!)
Każdy, kto dłużej siedzi w branży, kojarzy te sygnały. Obietnica gwarantowanych zysków bez ryzyka. Whitepaper zamiast działającego produktu. Całkowicie anonimowy zespół bez żadnej historii. Token zarządzania bez funkcji użytkowej i mechanizmu generowania wartości. Brak audytów. Można by jeszcze długo wymieniać, ale każdy rozumie zasady.
Zielone światło (warto zbadać)
Publicznie znany projekt. Jawne wyniki finansowe. Audyty renomowanych firm dostępne online. Token dający udział w przychodach lub inne korzyści. Zespół z doświadczeniem i historią w Web3. Mechanizm awaryjny, pozwalający zatrzymać działanie protokołu w razie problemów. To jeszcze nie gwarancja sukcesu, ale solidny kapitał początkowy.
Top protokoły DeFAI – szczegółowa analiza
Poniższe protokoły przeszły podstawową selekcję, której celem było wyeliminowanie ewidentnych śmieci z naklejką „AI”. Sprawdzaliśmy istnienie działającego produktu, choćby minimalną historię, a gdzie istniał – także audyt. Do tego token musiał oferować konkretną użyteczność (jak staking czy dostęp do dodatkowych funkcji).
Nie znaczy to, że prezentujemy listę 100% pewniaków! Odsialiśmy ewidentne scamy, ale dalsza analiza projektów należy już do Ciebie. Na tym rynku z zasady jest niebezpiecznie – każdy protokół może jutro zniknąć z Twoimi pieniędzmi. Nie traktuj naszej listy jako rekomendacji.
Grupa 1: Abstrakcja i interfejs (UX)
Hey Anon (ANON). Narracja i problemy
Założony przez znanego dewelopera Daniele Sesta (Sestagalli). Zmienia polecenia tekstowe w operacje on-chain, takie jak staking czy dostarczanie płynności. Projekt pozyskał solidnego inwestora – DWF Labs. Integruje narzędzia badawcze jak Gemma i Project Delphi, oferując zaawansowaną analitykę i automatyzację.
Pomimo rosnącej popularności, Hey Anon wciąż jest młodym projektem. Do tego, mimo solidnej narracji i wsparcia poważnych inwestorów, ciążą na nim pewne kontrowersje. Jest pośrednio powiązany z brzydką historią projektów Wonderland czy Popsicle Finance. Skanery bezpieczeństwa wykrywają też alerty w smartkontraktach pomimo audytu. Projekt na granicy – konieczny pełny DYOR przed inwestycją!
Nasza ocena ryzyka: wysokie
GRIFFAIN (GRIFT). Multi-chain
Platforma DeFi działająca na blockchainie Solana, ale także Ethereum, Arbitrum czy Base. Pozwala użytkownikom na tworzenie agentów AI do realizacji zadań takich jak launch tokenów, staking czy zarządzanie płynnością. Projekt współpracuje z wieloma protokołami DeFi, według deklaracji twórców nawet ponad 200.
Silnym punktem jest specjalizacja w ekosystemie Solana przy zachowaniu kompatybilności z innymi łańcuchami. Pomaga w tym dobra integracja cross-chain. Jednocześnie rodzi ona jednak ryzyko związane z użyciem mostów i zarządzaniem wieloma łańcuchami. Protokół był już celem poważnego ataku (wybicie 5 miliardów tokenów GAIN) i chwilowo utracił 90% kapitalizacji! To go jeszcze nie skreśla, ale znacząco obniża naszą ocenę.
Nasza ocena ryzyka: wysokie
Nietypowym projektem łączącym cechy kilku grup jest token Ribbita by Virtuals (TIBBIR). Jest to bardziej memecoin AI niż faktyczny system DeFAI. Jego wartość wynika bardziej z emocji niż fundamentalnej wartości, nie będziemy go zatem analizować w naszym artykule.
Grupa 2: Optymalizatory zysków DeFi
Almanak (Almanak) | Wysoka jakość kodu
Almanak to platforma do generowania strategii, wykorzystująca AI do tworzenia deterministycznego kodu wysokiej jakości. Pozwala to stworzyć przejrzystą, a jednocześnie wydajną strategię. Może to być np. przesuwanie USDC pomiędzy protokołami takimi jak Morpho, Compound i Yearn w zależności od oferowanych odsetek.
Siłą projektu jest zdolność szybkiego wdrażania zaawansowanych strategii. Na razie jednak wymaga, aby twórcy strategii byli obeznani z DeFi i ręcznie wprowadzali parametry zysku i ryzyka.
Nasza ocena ryzyka: niskie
Yearn Finance (YFI) | Solidny pionier DeFi
Yearn to lider optymalizacji zysków, z historią sięgającą roku 2020. Obecnie jego skarbce zarządzane są strategiami wspomaganymi przez AI. System intensywnie wykorzystuje procent składany w celu maksymalizacji dochodu.
Platforma przez lata dostarczała wysokie APY, w sezonie 2020-21 osiągając nawet niewyobrażalne dziś 70-80%. Jest punktem odniesienia dla wszystkich protokołów chcących optymalizować DeFi. Nie jest aż tak nowoczesna jak konkurencja, za to wybiera bezpieczeństwo kosztem wyższych zysków. Jej TVL to kilkaset milionów dolarów.
Nasza ocena ryzyka: niskie
Grupa 3: Analityka i informacja
AIxbt (AIXBT) | Lider influencerów
AIxbt jest wiodącym agentem zapewniającym informacje w czasie rzeczywistym. Działając na protokole Virtuals, łączy on dane on-chain ze śledzeniem sentymentu. Generuje sygnały transakcyjne i analizy dostarczające przewagi informacyjnej.
Szeroko omawiany, uznany został za przełomowe osiągnięcie jako mechanizm analizy. Oczywiście, jak każdy system AI jest mocno uzależniony od jakości danych wejściowych. Ma znaczny wpływ na poczynania wielu traderów oraz zdolność do samodzielnego kreowania trendów.
Problemy: jest oparty na LLM, może więc generować fałszywe obserwacje. Zanotował także hack na 55 ETH. Poleganie na jego radach może być zyskowne, ale ryzykowne.
Nasza ocena ryzyka: wysokie
Fetch.ai (FET) | Sieć agentów
Jego agenci mogą samodzielnie zbierać dane rynkowe, analizować je i optymalizować strategie finansowe. Mogą też współpracować z innymi protokołami dostarczającymi dane, takimi jak SingularityNET czy Ocean Protocol.
Fetch.ai oferuje rozwiązania DeFAI, jednak sieć jest stosunkowo złożona dla przeciętnego użytkownika. Pełne jej wykorzystanie wymaga znajomości interakcji z DeFi i umiejętności integracji danych. Wtedy dostępne dane mogą być użyte jako zaplecze dla własnych strategii.
Nasza ocena ryzyka: średnie
Grupa 4: Aktywni agenci tradingowi
Cod3x (TONY) | Strategie bez kodowania
Umożliwia użytkownikom projektowanie i wdrażanie zaawansowanych strategii finansowych on-chain bez pisania kodu. Jego flagowym projektem jest BigTony, autonomiczny agent handlowy, wykorzystujący analizę techniczną i modele predykcyjne. Zapewnia realną użyteczność – traderzy określają parametry strategii, potem algorytm działa w tle.
Cod3x jest postrzegany jako jedno z najlepszych narzędzi w segmencie agentów tradingowych. Zgodnie z informacjami protokołu, BigTony przeszedł audyty bezpieczeństwa, jednak brak publicznie dostępnych raportów renomowanych firm. Platforma wciąż jest relatywnie nowa i nie do końca zweryfikowana, dużej części zapewnień musimy ufać na słowo.
Nasza ocena ryzyka: średnio-wysokie
SingularityDAO (SDAO) | Zarządzanie aktywami
Singularity to poważna i dobrze znana firma, część Artificial Superintelligence Alliance. Oferuje Dynasets, czyli dynamicznie zarządzane portfele AI, adaptujące się do zmian rynkowych w czasie rzeczywistym. Używa analityki predykcyjnej i uczenia maszynowego, ma też dostęp do modeli Fetch.ai i danych Ocean Protocol.
Udział w ASI Alliance daje mu przewagę informacji. Dzięki temu portfele AI automatycznie optymalizują wagę i rodzaj tokenów w koszyku, aby wciąż być na czasie.
Nasza ocena ryzyka: średnie
Grupa 5: Infrastruktura i platformy rozwoju
AI16z (AI16Z) | Lider deweloperów
AI16z oferuje Eliza Framework – narzędzie do tworzenia autonomicznych agentów AI, mające bardzo popularne repozytorium na GitHubie. Działa głównie na Solanie i koncentruje się na budowaniu rojów agentów. Solidny zespół pochodzi głównie ze świata open-source AI i inżynierii ML.
Projekt cieszył się dużą popularnością, jednak hype wokół niego mocno osłabł. Mimo to jest to najważniejsza baza kodu dla deweloperów AI w Web3. Daje mu to przewagę w zakresie obsługi przyszłych aplikacji.
Nasza ocena ryzyka: średnie
Virtuals Protocol (VIRTUAL) | Launchpad agentów
Powszechnie znana w środowisku platforma do tworzenia i uruchamiania agentów AI. Działa na sieci Base, gdzie uruchomiono tysiące agentów, w tym popularne AIxbt i Luna. Protokół ułatwia tokenizację i sprzedaż stworzonych agentów.
Podobnie jak AI16z, stracił na popularności, jednak jego kapitalizacja nadal jest liczona w setkach milionów dolarów. Jest liderem adopcji i ma udowodnioną zdolność generowania realnych przychodów. Niestety, większość nowo tworzonych agentów jest niskiej jakości. Brak odpowiednich procedur do jej weryfikowania.
Nasza ocena ryzyka: średnie
Branża DeFAI jest obiecująca, ale wciąż bardzo młoda i mało dojrzała. Inwestycja w opisywane projekty może być zyskowna, ale też grozić utratą całego kapitału.
Kiedy DeFAI nie działa?
DeFAI daje mnóstwo obietnic, jednak można tu znaleźć także pułapki. Warto nauczyć się, jak ich unikać.
Potencjalne ryzyka DeFAI
- Halucynacje modeli – poważne zagrożenie. Agent, szczególnie oparty na czystym LLM, może błędnie zinterpretować dane. Taki błąd może prowadzić do złych decyzji handlowych.
- Ryzyko wykonania – nawet idealna strategia może zawieść, jeśli wykonanie w łańcuchu jest błędne. Ryzyko to obejmuje ataki MEV, poślizg cenowy czy brak płynności w małych protokołach.
- Celowe oszukiwanie modeli – oszuści mogą projektować złośliwe smartkontrakty, które mają na celu manipulowanie agentem AI w celu wykonania szkodliwej transakcji. Przykładem może być kupno tokena bez możliwości jego sprzedaży.
- Niepewność regulacyjna – kto ponosi odpowiedzialność za straty spowodowane przez agenta AI? Nie wiadomo. Regulatorzy dopiero zaczynają analizować ten segment, a ich decyzje nie muszą nam pomagać.
- Podatność na bessę krypto – większość protokołów poza nielicznymi weteranami nie przeżyła jeszcze dłuższego okresu spadku cen. Może się okazać, że projekty, które radzą sobie na rynku obecnie, nie przetrzymają dłuższego odpływu klientów.
Wczesne sygnały ostrzegawcze
- ROI poniżej 0% przez 60 dni – wskazuje na fundamentalne problemy strategii.
- Okres blokady środków powyżej 30 dni – może sugerować próbę zatrzymania kapitału.
- Audytor wycofuje swoje poparcie lub publikuje krytyczne uwagi – kłopoty z bezpieczeństwem.
- Niezapowiedziane zmiany w smartkontraktach – brak przejrzystości, możliwa próba przejęcia kontroli.
- Nagłe odejście kluczowych członków zespołu – może zwiastować kryzysy wewnętrzne.
- Znaczące zwiększenie oferowanych APY – próba przyciągnięcia kapitału, aby ratować płynność.
- Duży spadek liczby adresów – wskazuje na utratę użytkowników.
- Wzrost negatywnych komentarzy – oznacza problemy techniczne lub finansowe.
Czego DeFAI nie potrafi
Mimo wszelkich zalet, DeFAI nie może zastąpić Twojej wiedzy i doświadczenia. Choć agenci rozwiązują część problemów (np. FOMO), nie zwalniają z konieczności analizowania możliwych problemów i ryzyka. Technologia to narzędzie, nie magiczna różdżka.
Pomimo dążenia do pełnej autonomii, ludzki nadzór wciąż jest niezbędny. Filtrowanie potencjalnie złośliwych działań, oczywiste dla człowieka, niekiedy pozostaje poza zasięgiem AI. Modele mogą działać bezpiecznie albo w 100% bez kontroli, ale na razie nie potrafią tego zrobić jednocześnie.
Jesteśmy w fazie, w której wykuwają się fundamenty DeFAI. To może być moment historyczny, podobny do pojawienia się pierwszych przeglądarek internetowych w latach 90. Jak każda nowość, połączenie AI i finansów jest ciut niebezpieczne, ale ekscytujące. Czy jesteś gotowy spuścić swój portfel ze smyczy?
Dodaj komentarz
Wszystkie komentarze są moderowane przed publikacją.