dApps: czym są zdecentralizowane aplikacje?

dApps to aplikacje, działające w rozproszonym środowisku sieci blockchain. Funkcjonują podobnie do tradycyjnych usług sieciowych w rodzaju Instagrama czy Google Chrome, jednak mogą zaoferować użytkownikom znacznie więcej funkcji.

Czym są i jak działają dApps?

dApps to zdecentralizowane aplikacje, zbudowane zazwyczaj w oparciu o technologię blockchain. Działają podobnie jak zwykłe aplikacje, z tą różnicą, że ich danych nie przetwarza centralny serwer. Zamiast tego, dApps obsługiwane są przez sieć komputerów, rozproszonych w różnych lokalizacjach. Oznacza to, że żaden pojedynczy podmiot nie sprawuje wyłącznej kontroli nad aplikacją.

Aby lepiej zrozumieć różnicę, przypomnijmy działanie tradycyjnych aplikacji internetowych. W ich wypadku front-end (interfejs) przyjmuje polecenia użytkownika i przekazuje je do back-endu, który zwraca wyniki uzyskane ze swojej bazy danych. Elementy te są obsługiwane przez scentralizowany serwer aplikacji, co niesie ryzyko awarii czy naruszenia prywatności.

Jeśli chodzi o dApps, front-end pozostaje bez zmian, ale back-end się zmienia. Nie jest już potrzebna scentralizowana baza danych ani serwer – zamiast tego korzysta się z blockchaina, który przetwarza transakcje i zarządza danymi. Logika back-end jest implementowana za pomocą smartkontraktów, działających w sieci, na którą składają się tysiące komputerów. Wyłączenie lub cenzurowanie aplikacji jest bardzo trudne, gdyż wymaga to współpracy wszystkich rozproszonych węzłów hostingowych. Bezpieczeństwo jest więc znacząco większe.

Dodatkowo, o ile dane zebrane np. z Facebooka są kontrolowane przez firmę Meta (są przechowywane na jej serwerach), przejęcie kontroli nad danymi dApps wymaga udziału wielu elementów sieci, co jest praktycznie niewykonalne.

Podstawowe cechy zdecentralizowanych aplikacji

Aby być uznawaną za dApp, aplikacja powinna spełniać kilka kryteriów. Najważniejsze z nich to:

1. Decentralizacja. Aplikacje działają w publicznej sieci, nad którą żadna osoba ani firma nie ma kontroli
2. Determinizm. dApps działają tak samo niezależnie od środowiska, w którym są uruchamiane
3. Open source. Kod aplikacji jest jawny, co pozwala na jego zbadanie każdemu
4. Przejrzystość. Wszystkie transakcje są rejestrowane i jawne
5. Brak potrzeby zaufania. Smartkontrakty aplikacji działają automatycznie
6. Własne tokeny. Z reguły dApps mają wewnętrzne środki wymiany służące rozliczeniom

Zalety i wady dApps

Wymienione wyżej cechy dApps określają jednocześnie ich zalety i wady.

Zastosowanie zdecentralizowanych aplikacji

Zastosowanie dApps nie ogranicza się do jednej branży. Choć często kojarzone wyłącznie z obsługą DeFi, są zdecydowanie bardziej uniwersalne.

1. Zarządzanie protokołami: głosowanie i podejmowanie decyzji oparte na blockchain.
2. Edukacja: tworzenie zdecentralizowanych platform edukacyjnych (Open Campus), umożliwiających interakcję.
3. Obsługa internetu: zastąpienie tradycyjnych przeglądarek internetowych (Brave) czy monetyzacja reklam.
4. Usługi finansowe: ułatwianie transakcji finansowych, takich jak wymiana walut lub transfer aktywów.
5. Weryfikacja tożsamości: w połączeniu z POAP czy Soulbound dApps pozwalają na dostęp do sieci niepublicznych.
6. Media społecznościowe: zdecentralizowane odpowiedniki YouTube (Theta) czy Instagrama.
7. Zarządzanie łańcuchem dostaw: śledzenie ruchu towarów, zapewniające przejrzystość procesu.
8. Przechowywanie danych: niektóre protokoły dają gwarancję, że twoje pliki w sieci przetrwają nawet 200 lat (Arweave).

Generalnie, dApps mogą znaleźć zastosowanie wszędzie tam, gdzie funkcjonują tradycyjne aplikacje… i w kilku nowych niszach.

Popularne dApps

Zobaczmy, które dApps są najbardziej popularne, uzupełniając tę statystykę kilkoma perełkami spoza Top 10.

1. Uniswap – synonim zdecentralizowanej giełdy (DEX). Istny skarbiec altcoinów – tutaj kupisz prawie każdy token. Aplikacja mierzy się z rosnącą konkurencją ze strony PancakeSwap.
2. Stargate – protokół, pozwalający na przesyłanie zasobów między różnymi sieciami, eliminujący wymóg opakowywania (wrapping) tokenów.
3. Alien Worlds – popularna gra o eksploracji kosmosu, pozwalająca graczom badać różne planety w poszukiwaniu zasobów, zapisanych jako NFT.
4. Sweat Economy – aplikacja, nagradzająca użytkowników tokenami w zamian za codzienne spacerowanie i bieganie, nieco podobna do STEPN (GMT).
5. Galxe – największy otwarty katalog danych uwierzytelniających dla Web3. Każdy może zapisać swoje dane jako NFT, dokumentujące jego osiągnięcia w sieci.
6. OpenSea – popularny rynek tokenów NFT. CryptoPunks i BAYC może nie są w najlepszym guście, ale wygenerowały obrót liczony w miliardach dolarów.
7. Audius – aplikacja pozwalająca na słuchanie muzyki, mająca ambicje stać się zdecentralizowanym odpowiednikiem Spotify.

Aktualny ranking popularnych aplikacji sprawdzisz w serwisie Dapp Radar.

Przyszłość dApps

dApps istnieją od wielu lat i od czasów DeFi Summer (2020 r.) stały się bardzo widoczne. Rozwój techniczny, jak pojawienie się rollupów i nowych sieci Layer 2 tylko zwiększył ich popularność. Czego można się spodziewać dalej?

1. Rozwój cyfrowej tożsamości. Dzięki dApps i Web3 stworzymy zdecentralizowaną tożsamość i będziemy się logować bez potrzeby tworzenia osobnych kont dla różnych serwisów. Dzisiejsze usługi Galxe i Gitcoin Passport to dopiero początek.
2. Dalszy wzrost DeFi. Istnieje ono już od kilku lat, a grono użytkowników ciągle się powiększa. W niedalekiej przyszłości dApps z tego segmentu będą ciekawą opcją już nie tylko dla maniaków krypto, ale dla każdego.
3. Metaverse i GameFi. Meta nie dała rady przejąć rynku Metaverse, ale zdecentralizowane projekty rozwijają się szybko. Decentraland, Sandbox, czy Illuvium, nie mówiąc o prostszych grach, stają się coraz poważniejszą alternatywą dla klasycznych tytułów.

Technologia blockchain nigdzie się nie wybiera. Zdecentralizowane aplikacje będą szybko rozwijać się w kolejnych latach, przygotowując grunt pod pełną adopcję Web3. dApps z każdym rokiem stają się lepsze, oferując wrażenia klasycznych aplikacji bez ich wad. Prędzej czy później, trafią one do masowego odbiorcy, tak jak stało się to z aplikacjami mobilnymi.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)